Bezoek aan Textielmuseum Tilburg zeer de moeite waard

Terugblik, door Nathalie Brans

Vrijdag 25 oktober heeft Fablab Maastricht het Textielmuseum in Tilburg bezocht. Om kwart voor elf verzamelden we bij de ingang van het museum waar we een rondleiding zouden krijgen door het Textiellab. De rondleiding zou een uur duren maar onze gids Kitty was zo enthousiast dat ze bijna anderhalf de tijd nam om ons over de ins en outs van het lab te informeren.

Het Textiellab biedt, als enige plek in Europa, ontwerpers en kunstenaars de mogelijkheid om hun eigen ontwerpen en producten in textiel te ontwikkelen en uit te voeren. De technieken die mogelijk zijn zijn: weven, borduren, breien, printen, lasersnijden en -graveren en bandjes maken.

Het museum was van origine een damastweverij en een wollendekenfabriek. Door teloorgang van de textielindustrie in Nederland was de fabriek gedwongen om een andere weg in te slaan. Besloten werd het om te vormen tot een museum. Maar omdat men de kennis en kunde van de werknemers niet verloren wilde laten gaan is er ook een textiellab aan gekoppeld. Dat dit een gouden greep is geweest blijkt wel uit het feit dat er ontzettend veel ontwerpers en kunstenaars hun ideeën daar laten uitvoeren. Voor de weverij is er momenteel zelfs een wachttijd van een half jaar! Uiteraard met reden: er werken zeer kundige (& enthousiaste & behulpzame) mensen en de producten zijn van zeer hoge kwaliteit.

Het maken van de ketting

De rondleiding begon met de uitleg over de oude jacquard weefmachine. Het patroon in de stof komt tot stand doordat de aparte draden van de ketting (wit en meer dan 1000) omhoog getild worden in een bepaalde volgorde. Hierdoor komt de draad van de inslag (gekleurd) boven of onder de kettingdraad te liggen en wordt het patroon zichtbaar. Kartonnen kaartjes met gaatjes die doen denken aan draaiorgelboeken, zorgen voor het wel of niet optillen van een kettingdraad. In feite een systeem van nullen en enen en in dat opzicht is er weinig veranderd. Ook de moderne digitale weefmachines worden door nullen en enen aangestuurd.

De ‘oude’ jacquardweefmachine

Daarna mochten we een blik werpen op de machine die bandjes maakt. Deze bandjes woden voornamelijk gebruikt ter versiering van kleding. Nog altijd worden er in Tilburg bandjes gemaakt voor traditionele klederdrachtkleding.

Maar Kitty liet ook enkele voorbeelden zien van hedendaagse ontwerpen.

Daarna deden we een stap in de tijd en ging de rondleiding verder naar het moderne textiellab.

In het tuftatelier was een van de productontwikkelaars een tapijt aan het tuften.

Tuften is een techniek waarbij garen (bijvoorbeeld wol) door een grofmazige ondergrond wordt gelusd. Iedere kleur wordt apart verwerkt. Het is een arbeidsintensief karwei waarbij de maker zeer geconcentreerd moet zijn.

Het tuftatelier

Nadat we het tuftatelier hadden gezien toonde Kitty ons de stalenboeken van de weverij. Ruim 70% van de producten in het Textiellab worden in de weverij gemaakt. Bij een aantal van ons begon het inmiddels aardig te kriebelen: de voorbeelden, het ene nog mooier dan het andere, waren zeer inspirerend.

Inmiddels was Kitty ons al een uur enthousiast aan het rondleiden en hadden we de breimachines, de borduurmachine, de laser en het printlab nog niet gezien!

De rondbreimachine

Ze heeft de twee verschillende breimachines laten zien: rondbreimachines en vlakbreimachines en we hebben nog even stil gestaan bij de borduurmachine.

Daarna kregen we een demonstratie van de lasersnijder. Dat zag er anders uit dan de lasersnijders van het Fablab: de kop met de laser was door een kap om de machine aan het oog onttrokken. De machine werkte razendsnel en er was duidelijk een vlammetje te zien. Bij navraag bleek dat dit veroorzaakt werd doordat er geen compressor op was aangelsoten.

Na de rondleiding hebben we zelf nog rondgelopen door het lab en hebben we nog door een aantal stalenboeken kunnen bladeren.

Stalenboek laser

Daarna stond er een lekkere lunch voor ons klaar. Daar was iedereen wel aan toe: zoveel informatie in korte tijd maakt hongerig. De gezamenlijke lunch maakte het ook mogelijk om met elkaar na te praten over alles wat we gezien hadden.

Na de lunch heeft iedereen op eigen gelegenheid het museum bezocht. En terwijl de ene een kijkje nam bij oude damastweverij lieten anderen zich inspireren door de objecten in de tentoonstelling Talking Textiles. Deze tentoonstelling, samengesteld door Lidewij Edelkoort, toonde hedendaagse objecten en ontwerpen voor het interieur waarbij textieltechnieken centraal staan.

Het was een geslaagde dag. Het museum en het lab zijn zeer de moeite waard. Ik vraag me vaak af waarom er niet meer van dit soort plekken zijn in Nederland. In Maastricht hebben we jarenlang een grote keramische industrie gehad. Ik vind het jammer dat al die kennis en machines verloren zijn gaan en ze niet, net als in Tilburg, bijvoorbeeld zijn ingezet voor kleinschalige, specialistische producties. Gezien het succes van het Textiellab kan ik me niet voorstellen dat dat geen kans van slagen zou hebben gehad.

Gelukkig hebben we in Maastricht wel een Fablab en ik kan niet wachten tot ik weer verder kan met mijn experimenten met het laseren van mijn stoffen (die ik in Tilburg ga laten printen).

Nathlie Brans.

 

Creative Commons Licentie
Deze website is gelicenseerd onder een Creative Commons 3.0 Licentie | Design by Dumont